Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü öğretim üyelerinin de dahil olduğu uluslararası araştırma ekibi, Neolitik Dönem’in Batı Anadolu ve Ege’deki yayılım süreçlerine ilişkin önemli bulgular elde etti.

Neolitik yaşam biçimlerinin Anadolu’dan Ege ve Avrupa'ya geçişine dair uzun süredir tartışılan sorulara ışık tutan çalışma, Science dergisinin 26 Haziran 2025 tarihli sayısında yayımlandı. Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Taner Korkut, Prof. Dr. Burçin Erdoğu, Dr. Uygar Ozan Usanmaz ve Dr. Yasin Cemre Derici; ODTÜ’den Prof. Dr. Mehmet Somel başkanlığındaki projeye, Tlos Antik Kenti kazılarına bağlı Girmeler Höyüğü buluntularıyla katkıda bulundu.

Projede Orta ve Batı Anadolu’daki 11 Neolitik yerleşimden alınan 30 yeni antik DNA örneği, geçmiş çalışmalardan derlenen 400’ü aşkın veriyle birlikte analiz edilerek Erken Holosen Dönemi’ne ait genetik süreklilik ve dönüşüm süreçleri değerlendirildi.

YEREL VE GÖÇMEN TOPLULUKLAR ARASINDA KAYNAŞMA

Araştırma sonuçları, Batı Anadolu’daki yerel avcı-toplayıcı toplulukların yaklaşık 9000 yıl önce Orta Anadolu’dan gelen tarımcı topluluklarla hem kültürel hem de biyolojik olarak kaynaştığını ortaya koydu.
Likya bölgesinde ise yerel toplulukların tarımsal yaşama kültürel etkileşimle geçtiği; biyolojik karışımın daha sınırlı olduğu belirlendi.

“ÇÖMLEK İNSAN DEĞİLDİR” TEZİNE GENETİK DESTEK

Çalışmanın en dikkat çekici bulgularından biri, kültürel benzerliklerin her zaman genetik benzerliği yansıtmadığını göstermesi oldu.
Mimari, gömü gelenekleri ve taş alet teknolojisi gibi unsurların halk hareketlerinden ziyade fikir alışverişi yoluyla yayıldığı belirlendi.

Bu sonuç, arkeolojide sıkça kullanılan “Çömlek insan değildir” tezinin genetik verilerle desteklendiği nadir örneklerden biri olarak değerlendirildi.

ANADOLU’DAN AVRUPA’YA UZANAN ÇOK KATMANLI SÜREÇ

Çalışma, Anadolu'da ortaya çıkan kültürel ve genetik çeşitliliğin Ege üzerinden Avrupa’ya aktığını gösteren yeni kanıtlar sundu.
Neolitikleşme sürecinin tek yönlü bir göç dalgası olmadığı; bunun yerine bölgesel gelişmeler, yerel etkileşimler ve kültürel aktarım süreçlerinin birlikte işlediği saptandı.

GİRMELER YERLEŞİM ALANI

Tlos Antik Kenti’nin kuzeyindeki Girmeler yerleşimi, iki karstik mağara ve bu mağara girişlerindeki höyük alanından oluşuyor.
2009’dan bu yana kesintisiz yürütülen kazılar, yerleşimin M.Ö. 14 binlere uzanan buluntular içerdiğini ortaya koydu.

Bölgenin Mezolitik, Neolitik ve Kalkolitik dönemlerde de iskan gördüğü, Kazı alanının Batı Anadolu’da uzun süreli yerleşim sürekliliğini gösteren ender örneklerden biri olduğu belirtildi.
Üst katmanlarda Demir Çağı, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait buluntular tespit edildi.